Woke là một trong những từ đang trở nên rầm rộ trên các bài báo và các trang mạng xã hội trong khoảng gần đây. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết được ý nghĩa của từ woke là gì và nó có nguồn gốc từ đâu? Vì vậy, để tìm ra câu trả lời cho những thắc mắc này bạn có thể tham khảo thêm những thông tin mà mình chia sẻ ở bài viết dưới đây nhé.
Woke là gì? Woke là biệt ngữ của cộng đồng người Mỹ gốc Phi. Khi dịch sang tiếng Việt thì “woke” có nghĩa là “thức dậy” hoặc “thức tỉnh”. Đặc biệt, thuật ngữ này thường được sử dụng để miêu tả trạng thái thức tỉnh và có nhận thức cao đối với các vấn đề về chính trị – xã hội. Ngoài ra, theo Urban Dictionary “woke” còn được dùng để mỉa mai, châm biếm những người quá nhạy cảm với các vấn đề phân biệt chủng tộc, giới tính…nhưng không có sự hiểu biết hay nhận thức nào về các vấn để này.
Woke là gì?
Hiện nay, “woke” đang được cộng đồng mạng trên thế giới sử dụng rất phổ biến nhưng ở Việt Nam thì thuật ngữ này vẫn có quá xa lạ. Vậy ý nghĩa của từ woke là gì? Woke là từ tiếng Anh khi dịch sang nghĩa gốc của tiếng Việt thì nó có nghĩa là “thức dậy” hoặc “thức tỉnh”. Thuật ngữ này thường được sử dụng nhiều tại Mỹ nhằm mục đích là miêu tả về trạng thái tỉnh táo, thức tỉnh của con người và có sự nhận thức cao về các vấn đề chính trị – xã hội.
Theo từ điển Urban Dictionary, “woke” còn mang hàm ý mỉa mai, châm biếm những người quá nhạy cảm với các vấn đề bất bình trong xã hội nhưng thật ra cái đầu của họ lại “rỗng tuếch”. Họ thường không có sự hiểu biết hay nhận thức và không có cái nhìn toàn diện, sâu sắc về các vấn đề như phân biệt chủng tộc, bình đẳng giới, quyền LGBT+….
Mặc dù cách dùng thứ hai của từ “woke” này không chính thống nhưng nó lại ngày càng trở nên phổ biến và trở thành một nguồn tranh cãi gay gắt trên các trang mạng xã hội. Nhiều người cho rằng việc sử dụng từ “woke” theo cách thứ 2 đang dần trở thành một trào lưu dùng để phân biệt đối xử với những người không “woke”. Vì vậy, khi thấy ai nhắc đến “woke” thì bạn không nên vội vàng hùa theo mà hãy xem xét về bối cảnh và chủ đề mà họ đang muốn bàn luận nhé.
Nguồn gốc của từ “woke”?
Woke là thuật ngữ tiếng Anh có nguồn gốc từ cộng đồng người Mỹ gốc Phi. Nó được cho là xuất hiện lần đầu tiên trên tờ báo New York Times năm 1962 với bài viết mang tên “If You’re Woke You Dig It” (tạm dịch là “Nếu bạn woke, bạn sẽ hiểu”). Thế nhưng, tác giả của bài viết này là William Melvin Kelley chỉ thêm “woke” lên tiêu đề mà không hề đưa ra một lời giải thích nào về ý nghĩa của từ này.
Chính vì vậy mà nhiều người cho rằng từ “woke” trở nên phổ biến là nhờ vào ca khúc Master Teacher do nữ nhạc sĩ Erykah Badu ra mắt vào năm 2008 với nội dung như sau:
– Even if your baby ain’t got no money
To support ya baby, you
(I stay woke)
– Even when the preacher tell you some lies
And cheatin’ on ya mama, you stay woke
(I stay woke)
– Even though you go through struggle and strife
To keep a healthy life, I stay woke
(I stay woke)
-Everybody knows a black or white, there’s
Creatures in every shape and size
(I stay woke)
Nguyên nhân khiến từ “woke” trở nên phổ biến?
Nguyên nhân khiến “woke” trở nên phổ biến được bắt nguồn từ chiến dịch BLM (Black Lives Matter) nhằm chống lại nạn bạo lực và phân biệt chủng tộc đối với người da đen. Phong trào này được tổ chức sau vụ việc một thanh niên người da đen tên Michael Brown bị cảnh sát da trắng bắn chết ở thành phố Ferguson thuộc bang Missouri (Mỹ), vào năm 2014. Kể từ đó “woke” đã trở nên cực kỳ phổ biến và luôn gắn liền với các hoạt động của phong trào Black Lives Matter.
Đặc biệt, “woke” còn được sử dụng phổ biến trong các vấn đề về chính trị – xã hội. Thậm chí, nó còn trở thành chủ đề tiêu biểu cho các tác phẩm nghệ thuật và phim ảnh chẳng hạn như bộ phim kinh dị nổi tiếng Get Out của đạo diễn Jordan Peele phát hành vào năm 2017.
Bên cạnh đó, các nhãn hàng nổi tiếng như Nike, Coca-Cola… đã thêm “woke” vào các chiến dịch quảng cáo của mình để tạo sự gần gũi hơn đối với khách hàng. Điểm chung của các chiến dịch quảng cáo này là họ muốn truyền tải thông điệp về những vấn đề xã hội nào đó đang diễn ra để xây dựng hình ảnh thương hiệu thông qua việc nắm bắt xu hướng của thời đại.
Thế nhưng, đứng trước sự bùng nổ của “woke” thì nhà văn Chloé Valdary đã nhận ra được mặt trái của nó và đưa ra lời cảnh báo nguy hiểm đối với mọi người rằng “woke là con dao hai lưỡi”. Bởi “woke” không chỉ dùng để nhắc nhở về sự phân biệt đối xử và bất công trong xã hội mà nó còn khiến cho người ta trở nên nhạy cảm, bốc đồng một cách không cần thiết khi đề cập đến những vấn đề này.
Ngoài ra, “woke” cũng có thể bị lạm dụng và trở thành một phong trào. Có một số bộ phận tự nhận mình là “woke” hay kêu gọi mọi người cùng hưởng ứng theo phong trào nhằm kiếm được sự chú ý và tôn vinh chứ không hề hiểu được cốt lõi của vấn đề. Chính vì vậy mà “woke” đã ngày càng đi xa hơn so với mục đích ban đầu nên khi bạn muốn sử dụng thì hãy chú ý đến ngữ cảnh của nó nữa nhé.
Theo Phật giáo woke nghĩa là gì?
Woke trong Phật giáo cũng có ý nghĩa tương tự như trong vấn đề về xã hội – chính trị đó là nó được dùng để miêu tả về trạng thái thức tỉnh và nhận thức của con người. Tuy nhiên, điểm khác biệt ở đây là sự thức tỉnh trong quá trình “giác ngộ” về bản chất của cuộc sống và vũ trụ. Qua đó con người có thể tìm cho mình những hướng đi đúng đắn để giúp cho bản thân thoát khỏi những đau khổ và luân hồi.
Để có thể thức tỉnh và giác ngộ, nó đòi hỏi chúng ta phải có một tinh thần rộng mở, bao quát và tránh xa những điều tiêu cực, những suy nghĩ độc đoán, ích kỷ, hẹp hòi. Sau đó, chúng ta sẽ tìm kiếm sự khai sáng và thông suốt để nhận ra được những điều phi thường của mọi vật đang tồn tại trong vũ trụ này.
Trên đây là những thông tin giúp bạn giúp bạn giải đáp được thắc mắc woke là gì và nó có nguồn gốc từ đâu? Nói chung, dù woke có mang ý nghĩa tích cực thì nó vẫn có thể trở thành “con dao hai lưỡi” nếu chúng ta sử dụng sai mục đích. Vì vậy, nếu muốn sử dụng woke đúng cách thì bạn nên cân nhắc và áp dụng vào những ngữ cảnh phù hợp nhất nhé.